Çocuk Fonu

Bilim Kahramanları Derneği Kızlar Bilimle Buluşuyor Projesinin 3. Fazı için Çalışmalarına Başladı

Çocuk Fonu’nun 2020-2021 döneminde Turkey Mozaik Foundation bünyesindeki Meltem Göçer Fonu eş finansmanı ile desteklediğimiz Bilim Kahramanları Derneği (Bilim Kahramanları) bilimsel düşünce ve bilimsel farkındalığın toplumun her kesiminde yayılması ve teşvik edilmesi amacıyla çalışmalar yapıyor, çocukların ve gençlerin erken yaşta bilimle buluşmalarını sağlıyor. Bilim Kahramanları, sağladığımız hibe ile uluslararası bir program olan Minik Bilim Kahramanları Buluşuyor (FIRST LEGO League Jr) kapsamında 6-10 yaş arasındaki kız çocuklarının bilim, teknoloji, matematik ve mühendislik becerileri (STEM) geliştirmelerini ve kodlama, proje geliştirme, takım çalışması, sunum yapma gibi alanlarda deneyim kazanmalarını amaçlayan Kızlar Bilimle Buluşuyor projesinin 3. fazını hayata geçiriyor. Projenin yeni döneminde Antalya, Diyarbakır, Edirne, Hatay, Mersin ve Samsun’dan devlet okullarında okuyan 120 kız çocuğu bilimsel ve eleştirel düşünme aracılığıyla toplumsal sorunlara özgün çözümler bulacakları projelerini hazırlayacak ve düzenlenen bilim fuarlarında sunacak. Bilim Kahramanları Derneği Örgütlenme Koordinatörü Merve Özayıtgu ile yaptığımız röportajda derneğin salgın döneminde gerçekleştirdiği çevrimiçi çalışmaları ve  Kızlar Bilimle Buluşuyor projesinin 3. fazında yapacakları faaliyetleri konuştuk.

Bilim Kahramanları Derneği çalışmalarını ağırlıklı olarak okullarda ve yüz yüze gerçekleştiren bir sivil toplum kuruluşu. Oysa salgın sürecinde alınan tedbirler çalışmaları çevrimiçi platformlar üzerinden gerçekleştirmeyi zorunlu hale getirdi. Bu durum derneğin faaliyetlerini nasıl etkiledi? Hedef kitleniz ve çalıştığınız alan açısından düşünüldüğünde bu sürecin olumlu ve olumsuz yanları neler oldu?

Bilim Kahramanları Derneği olarak, 2004 yılından bu yana sürdürdüğümüz çalışmalarımızın hepsi sahada, kalabalık gruplarla ve takım halinde yoğun olarak çalışmayı gerektiren bir anlayışıyla sürdürülüyordu. Ancak 9 Mart 2020 gününde aldığımız kararla uygulama metotlarımızı değiştirmenin yolları açıldı. Yeni dönemde önceliğimiz fiziksel olarak bir araya gelerek yürüttüğümüz etkinlikleri çevrimiçi olarak yürütmenin yollarını aramak, programlarımızda çocuklarımıza rehberlik eden öğretmenlerimizi mesleki anlamda desteklemek ve gönüllülerimiz için çevrimiçi etkin olarak destek verebilecekleri alanlar yaratmak oldu.

Bu süreçte ilk olarak mevcut etkinliklerimizi çevrimiçi ortamlara taşıdık. Bilim Kahramanları Buluşuyor/FIRST LEGO League Challenge programımızın İzmir’de gerçekleştirmeyi planladığımız ulusal turnuvasını, Global Innovation Award Türkiye Etkinliğini, Minik Bilim Kahramanları Buluşuyor/FIRST LEGO League Explore fuarlarını Nisan-Aralık 2020 aylarında çevrimiçi olarak planladık. Ayrıca Yılın Bilim İnsanıGenç Bilim İnsanı ödül törenimizi 200’ü aşkın seyirci ile Instagram üzerinden canlı yayın ile gerçekleştirerek genç bilim insanlarımızı kamuoyu ile tanıştırma fırsatı bulduk. Bunlara ek olarak çocukların ve gençlerin bilimsel süreçlerden uzak kalmamasını sağlamak adına Nisan – Kasım ayları arasında programlarımıza katılan 6-10 yaş arasındaki çocukların katılımlarıyla bilim atölyeleri ve şenlikleri düzenledik.

Çevrimiçi yöntemleri kullanarak yürüttüğümüz çalışmaların olumlu yanlarından en önemlisi fiziksel buluşmalar gerçekleştiremediğimiz şehirlerden öğretmenler, aileler, çocuklar ve gençlerle tanışmamız oldu. Ayrıca fiziksel buluşmalara ara verdiğimiz için faydalanıcılarımızı farklı alanlarda destekleyen söyleşi, atölye, mentorluk buluşmaları ve kapasite geliştirme çalışmalarına daha çok zaman ayırabildik. Bilim Kahramanları ile Söyleşiler serimizi başlattık; gönüllülerimiz, katılımcı çocuklar ve öğretmenlere yönelik farklı temalarda uzman söyleşileri planladık. Öğretmenlerimiz için mesleki anlamda destekleyici seminerler ve atölyeler yürüttük. İnsan kaynakları, iletişim ve dijitalleşme tarafında kurumumuzu güçlendirmek için önemli adımlar attık. Olumsuz yanlarına gelirsek hedef kitlemizde internet ve donanıma erişim sorunu yaşayan gruba ulaşma imkanımız tamamen ortadan kalktı. Gönüllülerimizi dahil ettiğimiz etkinliklerimizin sayısı azaldı.

Dernek olarak hayata geçirdiğiniz STEM Destek Programı kapsamında öğretmenlere ulaşarak daha çok çocuğun bilim ile erken yaşta buluşmasını hedefliyorsunuz. Bu programın kapsamından ve öğretmenlere yönelik olarak sağladığınız desteklerden bahseder misiniz?

STEM Destek Programı, derneğimizin 2020 yılında programlarına dahil olan bir destek modeli. Uzun sürelerdir, uluslararası programlarımız kapsamında özel sektörden, uluslararası kurumlardan ya da kamudan çeşitli destekler alıyor, bu destekleri takımlarla buluşturuyoruz. Bu desteklerin kapsamını çoğu zaman global eğitim materyallerinin, robot setlerinin temini oluşturuyor. Bu da aslında imkanı kısıtlı ancak öğrencilerini uluslararası bilimsel etkinliklere dahil etmek isteyen özverili öğretmenlerimizin en büyük ihtiyaçlarından biri. Bu nedenle, 2020 – 2021 sezonundan itibaren, aldığımız her türlü maddi ve ayni desteğin takımlarla buluşturulmasını STEM Elçilerimiz olarak adlandırdığımız öğretmenlerimiz aracılığıyla sağlayacağız. STEM Elçilerimiz, 4 – 16 yaş arasındaki çocuklara ve gençlere rehberlik ederken STEM çalışmalarının önemine işaret eden çeşitli görünürlük çalışmaları da yapacaklar. Bu sayede, takımların kendi yerellerinde önemli imkanlar da elde edeceğini düşünüyoruz. Program kapsamında öğretmenlerin kendi içlerinde de bir paylaşım ağı kurmalarını da önemsiyoruz. İlk yıllarda bizim öncülüğümüzde yürütülen çeşitli atölye ve seminerlere öncelik vereceğiz; ancak ilerleyen dönemlerde deneyimli öğretmenlerin yeni başlayan öğretmenlere destek vermesini de sağlamak istiyoruz.

2012 yılından beri Yılın Bilim İnsanı, Genç Bilim İnsanları Ödül Töreni’ni hayata geçiriyorsunuz. Bu ödülün amacını ve bu kapsamda sağlanan teşvikleri paylaşır mısınız?

2012 yılından beri sürdürdüğümüz Yılın Bilim İnsanı programımız kapsamında, 38 yaş altındaki mühendislik ve temel bilimler alanında çalışan bilim insanlarımızın çalışmalarını bilme katkı, bilimin toplum yararına kullanılmasına katkı ve bilim yayılmasına katkı başlıklarında değerlendirerek öne çıkan bilim insanlarımızı kamuoyu ile tanıştırma fırsatı buluyoruz.

Genç Bilim İnsanı Ödül Töreni’nde bilim insanlarımıza akademik çevreden ve sivil toplumdan profesyonellerin katılımıyla plaketlerini ve ödüllerini takdim ediyoruz ve onların çalışmalarından bahsediyoruz. Programa her sene üç üniversite liderlik ediyor ve ev sahibi üniversitelerin rektörleri bağımsız seçici kurul üyeleri atıyor. Başvurular seçici kurul üyeleri tarafından titizlikle değerlendirildikten sonra o seneye çalışmalarıyla katkı sunan ve öne çıkan bilim insanları seçiliyor. Dernek olarak ödül töreni öncesinde ve sonrasında basında çeşitli haberler yapıyoruz ve bilim insanlarının tanınmasına katkı sağlamaya çalışıyoruz. Yılın Bilim İnsanı programımızın 2020 yılı için başvuruları 30 Aralık’ta başladı ve Şubat ayı ortasında tamamlandı . Ayrıntılı bilgiye sitemizden ulaşabilirsiniz.

Çocuk Fonu’nun 2020-2021 döneminde Turkey Mozaik Foundation bünyesindeki Meltem Göçer Fonu eş finansmanıyla sağladığımız hibeyle Kızlar Bilimle Buluşuyor projesinin 3. dönemini hayata geçiriyorsunuz. Bu kapsamda yapacağınız çalışmaları ve projenin bu döneminde yeni eklenen faaliyetleri bizimle paylaşır mısınız?

2018 – 2019 yılında ilk kez başvurduğumuz Çocuk Fonu’nda birçok başvuru arasından destek almaya hak kazanmanın büyük mutluluğunu yaşadık. İlk kez desteklendiğimiz sezonda, 8 şehirden 12 kız takımını destekledik ve kızların uluslararası programımız olan Minik Bilim Kahramanları Buluşuyor/FIRST LEGO League Explore programına katılmasını sağladık. Aynı zamanda takımlarımıza 36 öğretmen, takım koçu ve danışmanı olarak rehberlik etti. Yalnızca kızlardan oluşan ve bilimsel araştırma ve proje geliştirme süreçlerinde onlara rehberlik eden takım koçları ve danışmanlar sayesinde süreci başarıyla deneyimleyen kızlarımızın imkan sağlandığında neler yapabileceğini gördük. Kızlarımızın başarısı, Sivil Toplum için Destek Vakfı tarafından  gerçekleştirilen Destekle Değiştir  etkinliğinde de önemli destekler almamızı sağladı. Bu etkinlikteki destekçilerimizin sayesinde takım sayısını 20’ye çıkarma şansı bulduk. 2019 – 2020 sezonunda 16 şehirdeki 20 takımdan 120 kız çocuğu çalışmalarda yer aldı. Kızlara, 52 öğretmen rehberlik etti. Bu destek kapsamında, yine takımlarımızın ihtiyaç duyduğu eğitim materyallerini ve robot setlerini temin ettik. Projenin 2. fazında ise çok önem verdiğimiz bir iş birliği yaptık. Bahçeşehir Üniversitesi BAUSTEM ile çalışmalarda kızların kazanımlarını ölçen bir etki çalışması sürdürdük. Takım üyeleri olan kızlarla ve takım koçları ve danışmanları ile odak grup çalışmaları gerçekleştirdik, anketler sayesinde geri bildirimlerini aldık. Bu kapsamda hazırladığımız raporu Şubat ayının sonuna doğru duyuracağız. İçinde bulunduğumuz 3. fazda ise 16 şehirden 20 kız takımını desteklemeye devam edeceğiz. Programda yine 40 öğretmen yeni mesleki beceriler deneyimleyecek. Bu fazda ise en önemli faaliyetlerimizden biri 40 öğretmene sağlayacağımız 12 saatlik eğitimler olacak. Bu eğitimlerde amacımız öğretmenlerin, hem takımların kullandıkları robot setlerinde yüz yüze ve çevrimiçi olarak kullanıma dair daha derinlemesine bilgi sahibi olması hem proje geliştirme süreçlerinde desteklenmeleri hem de programın en önemli amaçlarından biri olan toplumsal cinsiyet konusunda farkındalık kazanmaları olacak. Eğitimlerimizi Şubat ayında uzmanların kolaylaştırıcılığında gerçekleştireceğiz. 20 kız takımımız bu sene herkesi harekete geçirecek ve spora teşvik edecek projeler geliştirecekler. Çalışmalarını sundukları çevrimiçi festivallere ise Mayıs ve Haziran aylarında katılacaklar.

Vakfımızı takip edenler daha önceki iki döneminde de hibe desteği sağladığımız Kızlar Bilimle Buluşuyor projesini yakından tanıyor. Bu projenin birlikte çalıştığınız kız çocuklarının hayatına etkisinden bahseder misiniz? Projede uzun soluklu bir yaklaşımı devam ettirmenin nasıl bir katkısı olacağını düşünüyorsunuz?

Çocuk Fonu’na başvuru yaparken amacımız daha fazla kız çocuğunun STEM (fen, teknoloji, mühendislik, matematik) yolculuğunda, kodlama ve robotik tasarım süreçlerinde yer almasını sağlamak, mühendislik becerilerini geliştirmelerine olanak sağlamak ve bu alanda kariyer tercihleri üzerlerine düşünmelerine teşvik etmekti. Projenin ilk yılında takımlara rehberlik eden takım koçları ve danışmanlarından çok kıymetli geri bildirimler aldık. Kızların, tüm materyallere önce çekinerek dokunduğunu ancak sürecin sonunda çalışmalarını sergiledikleri festivallerden dönerken kendilerine olan güvenlerinin arttığından bahsettiler. Bu değişimi gözlemleyen velilerin ise sürecin kazanımlarına dair olumlu dönüşleri oldu. Bu süreç aynı zamanda kızların imkanlar kendilerine yöneltildiğinde STEM alanda var olabildiklerini görmeleri açısından da çok önemliydi bizim için.

Projenin ikinci ve hatta üçüncü kez destekleniyor olması, desteklenen okullarda bir kültürün oluşmasını da sağladı. Takım koçları ve danışmanları okul idarelerinden daha çok destek görmeye başladıklarını ve okulda diğer öğrencilerin de takımda yer almak için kendilerine geldiklerinden bahsettiler. Projeye başlarken amacımız tam olarak da buydu; bu kültürü, bilimsel süreçleri deneyimleme heyecanını tüm okula yayabilmekti. Bunu başardığımızdan bahsetmemiz yanlış olmaz. Diğer yandan, kazanımları açıkça görebileceğimiz etki raporumuzu da çok yakında sizlerle paylaşacağız. Bu da proje destekçileri aracılığıyla hep beraber nasıl hikayeler oluşturduğumuza dair önemli bir çıktı olacak.