Eğitimde Görme Engelliler Derneği ile COVID-19 Acil Destek Fonu Kapsamında Yaptıkları Çalışmaları Konuştuk

Görme engelli bireylerin eğitim olanaklarının iyileştirilmesini ve herkesle eşit şartlarda bilgiye erişimlerinin sağlanmasını hedefleyen Eğitimde Görme Engelliler Derneği (EGED), eğitimde fırsat eşitliğine yönelik her türlü tedbirin alınması için çalışmalar yapıyor ve engelli bireylerin eğitim hayatında karşılaştığı sorunlara yönelik çözüm önerileri geliştiriyor. EGED, COVID-19 Acil Destek Fonu kapsamında sağladığımız kurumsal hibe desteğini hedef kitlesinin ihtiyaçları doğrultusunda sesli ve görsel içerik üretiminde kullanılacak dijital araçları temin etmek ve ofis giderlerini karşılamak için kullandı. Derneğin Genel Başkanı Emre Taşgın ile yaptığımız röportajda salgın sürecinde başlattıkları  Uzaktan Etkinlikler serisini, görme engelli bireylerle onlara destek olmak isteyen gönüllüleri bir araya getiren Engelsiz Destek Gönüllü Ağı Platformu’nu ve EGED’in 2021 yılı için planlarını konuştuk.

EGED salgın sürecinde başlattığı ve şimdiye kadar 65 farklı program gerçekleştirdiği Uzaktan Etkinlikler serisi kapsamında ne tür çevrimiçi buluşmalar gerçekleştirdiniz? Bu çevrimiçi buluşmaların birlikte çalıştığınız hedef kitleye ve derneğinize nasıl katkıları olduğunu düşünüyorsunuz?

EGED bünyesinde İletişim, Etkinlik ve Farkındalık Komisyonu ve Eğitim Komisyonu‘na bağlı Uzaktan Eğitim Akademisi Yürütme Kurulu bulunuyor. EGED’in çevrimiçi etkinlik düzenleme tecrübesinden yola çıkılarak bu sürecin etkin biçimde değerlendirilebilmesi için “Uzaktan Etkinlikler” başlığı altında ve farklı konularda olmak üzere etkinlikler gerçekleştirilmesi kararlaştırıldı. Komisyonlar ve yürütme kurulu bir araya gelerek bu süreci yürütmek maksadıyla Uzaktan Etkinlik Ekibi oluşturdu. Bu ekip 3 ay boyunca toplam 65 etkinliğin gerçekleşmesini sağladı. Ayrıca EGED, bu süreçte 5 farklı etkinliğe davet edildi. Dolayısıyla EGED 18 Mart – 19 Haziran dönemini kapsayan zaman diliminde toplam 70 etkinlikte aktif rol oynamış oldu.

Davet edildiğimiz etkinlikler ve görme engelli öğretmenlere yönelik gerçekleşen hizmetiçi seminerler hariç düzenlediğimiz 56 etkinliğin istatistiklerine baktığımızda; tekil olmayan 2060 civarında katılımcıya ulaşıldığı görüyoruz. Etkinliklerimizin ortalama katılımcı sayısı ise 37 olarak tespit edildi.

Bağımsız olarak gerçekleşen uzaktan etkinliklerde eğitim, erişilebilirlik, engelli hakları, kültür, sanat, edebiyat, spor ve sosyal yaşam gibi farklı konuları ele alan toplam 27 etkinlik düzenlendi. Bu etkinlikleri yaklaşık 1125 tekil olmayan katılımcı takip etti; etkinliklerin ortalama katılımcı sayısı ise 42 olarak belirlendi.

Ayrıca çeşitli konularda seri halinde ilerleyen etkinliklerimiz de oldu. 8 başlıkta hukuk buluşmaları, 6 bölümde başlangıç düzeyinde satranç eğitimi, 5 defa hak temelli sivil toplum seminerleri ve 4 farklı Google ürünleri deneyim paylaşımı etkinliği yapıldı. Diğer taraftan, Matematiksel Dil ve Kapsayıcı Eğitim ile Fen ve Matematik Öğretiminde Evrensel Tasarım başlıklarında olmak üzere iki çevrimiçi panel düzenlendi. Ortalama 90 katılımcının takip ettiği panellerde ülkemizde matematik ve fen alanlarında görme engellilere yönelik yapılan akademik çalışmalar sunuldu.

Uzaktan etkinlik düzenleme formuna 12, uzaktan etkinlik talep formuna 33 başvuru iletildi. Başvuruların bir kısmı hayata geçirildi; bazıları ise değerlendirme aşamasında. Kasım ayından itibaren yeni çalışma dönemine başlayan Uzaktan Etkinlikler, bağımsız ve seri etkinliklerle devam ediyor.

EGED’in her ay düzenlenen aylık değerlendirme toplantısı Ekim ayında “Erişilebilirlikte Neredeyiz?” başlığıyla gerçekleştirildi. Bu toplantıların çıktılarını bizimle paylaşır mısınız?

İletişim, Etkinlik ve Farkındalık Komisyonu tarafından her ay düzenlenen aylık değerlendirme toplantılarının 47’ncisi, “Erişilebilirlikte Neredeyiz?” başlığında gerçekleştirildi.

Ülkemiz gündeminde erişilebilirliğin önemli olduğu, bu nedenle bu yılın erişilebilirlik yılı ilan edildiği dile getirildi ve bu toplantıda bizim erişilebilirlikten neler anladığımızın, erişilebilirliğin öyküsünün ve önündeki engellerin, erişilebilirliği sağlamak için neler yapıldığının, bu konuda neler talep edebileceğimizin, erişilebilirlik kültürü olarak ülkemiz toplumu açısından neler söylenebileceğinin değerlendirildiği verimli bir toplantı oldu. Erişilebilirlik; “Zihnimizdeki erişilebilirlik algısı nedir?” sorusundan hareketle hayatın her alanında sunulan eğitim, sağlık, sanat ve spor gibi alanındaki her ürüne, her türlü mal ve hizmete herkesin aynı anda engellerle karşılaşmaksızın erişebilmesi olarak tanımlandı. Erişilebilirliğin sadece engellilik için var olması gereken bir kavram olmadığı, farklı ihtiyaçları olan insanların hepsi için geçerli bir kavram olduğu ancak sadece engellilik için algılanıp kullanıldığı vurgulandı. 2005 yılında çıkarılan Engelliler Kanunu ile birlikte; ilaçların üstüne braille yazılması; internet siteleri, iş yaşamında doldurulması gereken dilekçe ve formlar, üniversitelerdeki bazı ders ve sınavların erişilebilirliği; sinema, tiyatro gibi sanatsal içeriklerin betimlenmesi noktalarında erişilebilirlikte yol kat edildiği ancak çalışmaların yeterli olmadığı dile getirildi.

Ekonomide, eğitimde, üretimde, kısacası toplumda var olmanın en önemli yolunun erişilebilirlik olduğuna değinildi. Bu nedenle erişilebilirliğe dair haklarımızı kullanma yöntemlerini öğrenmek ve uygulamak, hakları kullanma noktasında iş birliği yapmak, hak talep etme ve erişilebilirlik kültürünü yerleştirmek noktasında düşünmemiz ve bu konuda bilinç sahibi olmamız gerektiği konuşuldu.

Eğitimde erişilebilirlik desteğine ihtiyaç duyan görme engelliler ile onlara destek vermek isteyen gönüllüleri bir araya getirmeyi amaçlayan Engelsiz Destek Gönüllü Ağı Platformu’nun genel işleyişini anlatır mısınız? Salgın döneminde çevrimiçi eğitime geçilmesi ile beraber Platform’a gelen talepte bir artış yaşandı mı?

Ülkemizde görme engelli bireylere yönelik eğitim fırsatları her geçen gün artıyor. Ancak yine de öyle bir zaman geliyor ki, bir erişilebilirlik sorununun giderilmesi için anlık çözümler gerekiyor. Engelsiz Destek Gönüllü Ağı Platformu, görme engellilerin bir problemini gönüllü kişilerin desteğiyle çözmek istediğinde yanında olmayı amaçlıyor.

Platforma görme engelliler ve gönüllüler  üye olabiliyor, görme engellilerin üyeliklerinin tamamlanması için engel durumlarını belgelemeleri gerekiyor. Sonrasında görme engelliler, ihtiyaç duydukları talebe ilişkin ilan oluşturuyor. İlanı oluşturulurken yaşanılan il, ihtiyaç duyulan konuya dair destek vermek isteyen gönüllüde bulunması gereken özellikler, faaliyetin hangi zaman aralıklarında gerçekleşeceği ve diğer ayrıntıları belirtiliyor. Gönüllüler, kendilerine ulaşan bildirimler doğrultusunda destek vermek istiyorlarsa ilana başvuru yapıyor. Eşleşme sonrası görme engelliler ve gönüllü kişiler platform üzerinde iletişim kurarak birlikte çalışıp çalışmamaya karar veriyor, böylece ilan kapatılıyor. Destek gerçekleştikten sonra ise kişiler geribildirimde bulunabiliyor.

Şu anda www.engelsizdestek.org internet sitesi ile iOS ve Android işletim sistemlerinde uygulamalar mevcut. Biz uygulamayı tasarlayıp yayına aldığımızda yüz yüze buluşmaların da fazla olacağını düşünmüştük. Ancak COVID-19 salgını ile birlikte görme engelliler yoğun olarak çevrimiçi şekilde gönüllülerden destek almak istiyor. Ders kaynaklarının seslendirilmesi ve sınavlara hazırlık kaynaklarının çeşitlendirilmesi yönünde yoğun olarak talepler ulaşıyor. Dolayısıyla Engelsiz Destek, görme engellilerin gönüllülere ulaşma ihtiyacını COVID-19 döneminde karşılayabileceği bir platform olarak öne çıkıyor.

EGED, COVID-19 Acil Destek Fonu kapsamındaki kurumsal hibe sürecini yakın zamanda tamamladı. Bu hibe desteği ile hangi alanlarda, ne tür çalışmalar gerçekleştirdiniz? Bu çalışmaların derneğe katkılarından bahseder misiniz? 

Hibe kapsamında kurumumuzun 4 aylık kira ve fatura giderleri karşılandı ve COVID-19 tedbirleri kapsamında maske ve hijyen paketi satın alındı. Bunun yanı sıra nitelikli görsel ve işitsel içerikler üretebilmek amacıyla Zoom paketi, podcast hosting’i, vlogger (video blogger) paketi ve podcast mikrofonu alımı için hibeden faydalandık.

Hibe döneminde, 70 civarında öğretmenin katılım sağladığı Görme Engelli Öğretmenlerin Sorunları ve Çözüm Önerileri Çalıştayı düzenlendi ve çalıştay sonunda oluşturulan politika belgesi yazılı ve sözlü olarak ilgili kurumlarla paylaşıldı. Üniversite öğrencilerine yönelik engellilik ve iletişim söyleşisi 50 civarında üniversite öğrencisine ulaştı ve Erişilebilirlik İzleme ve Denetleme Komisyonları çalıştayını 35 katılımcı takip etti.

EGED olarak engellilik, erişilebilirlik ve hak temelli yaklaşım çerçevesinde podcast içerikleri üretiyoruz ve düzenleme işlemlerinin ardından yayınlanması planlıyoruz. Aynı şekilde farkındalık amaçlı görsel içerikler oluşturulması için bazı çekimler yapıldı. Dijitalleşen dünyada daha nitelikli sesli ve görüntülü içerikler üretebilmek amacıyla hibe kapsamında temin ettiğimiz araçlar sayesinde hedef kitlemize daha etkili paylaşımlar sunabileceğiz.

Salgın koşullarının ve tedbirlerin devam ettiği bir ortamda, EGED olarak 2021 yılında hangi konulara ve çalışmalara öncelik vermeyi planlıyorsunuz?

EGED, çevrimiçi ortamda çalışmalarını yürütebilme tecrübesi olan bir sivil toplum kuruluşu. 2021 yılında görme engellilerin eğitimi alanında karşılaştıkları sorunlara dair projeler geliştirmek, bilgilendirme çalışmaları yapmak, farkındalık temelli etkinlikler gerçekleştirmek hedeflerimiz arasında yer alıyor. Yerelde derneğimizin çalışmalarını yaygınlaştırmak amacıyla il temsilcilerimizin koordinasyonunda ve salgın koşullarını da dikkate alarak çalışmalarımızı sürdüreceğiz. Tüm bu çalışmalar derneğimizin 2019-2022 dönemi stratejik planıyla uyumlu şekilde yürütülüyor.