Kültür Sanat Fonu’nun 2020 Döneminde Desteklediğimiz Yükleniyor Çağdaş Sanat Derneği ile Çalışamlarını Konuştuk

Diyarbakır’da faaliyet gösteren Yükleniyor Çağdaş Sanat Derneği (Loading), sanatçıların düşünce, üretim ve proje aşamalarında karşılaştıkları sorunları konuşarak çözmek, kentin 2000’li yılların ilk çeyreğinden bugüne gelen güncel sanat pratiklerini arşivlemek ve Diyarbakır’ın uluslararası alandaki sanatsal farkındalığı ile etkileşimini güçlendirmek amacıyla çalışmalar yürütüyor. Kültür Sanat Fonu’nun 2020 döneminde kurumsal hibe desteği sağladığımız Loading, dijital dönüşüm konusundaki kapasitesini güçlendirmek ve mevcut çalışmalarını çevrimiçi platformlara taşımak amacıyla kullanıyor. Loading Program Koordinatörü Dicle Beştaş ile yaptığımız röportajda Diyarbakır’daki güncel sanat pratiklerini arşivleyerek kültürel hafıza yaratmak amacıyla yürüttükleri Loading Arşiv’i; sanatçı, küratör, yazar ya da araştırmacıların çalışmalarını destekledikleri misafir programını ve sağladığımız kurumsal hibe kapsamında yapacakları dijital dönüşüm çalışmalarını konuştuk.

Yükleniyor (Loading) Çağdaş Sanat Derneği’nin kuruluş amaçlarını ve bu kapsamda yaptığınız çalışmaları anlatır mısınız?

Loading, Diyarbakır’da yaşayan ve üreten sanatçılar Cengiz Tekin ve Erkan Özgen’in girişimleriyle, kentin 2000’li yılların ilk çeyreğinde başlayan güncel sanat pratiklerini arşivlemek amacıyla, genç sanatçılar ve sanatçı adaylarının yararlanabilecekleri kâr amacı gütmeyen bir güncel sanat mekânı olarak kuruldu. Öncelikle koordinatörlüğünü üstlenmekten çok keyif aldığım bu kurumun ekip üyelerinden biri olmanın yanı sıra mekanın sıkı bir kullanıcısı olduğumu da belirtmek isterim.

Loading, çalışmalarını üretmek, deneyimlemek, sergilemek, tartışmak ve kendi süreçlerini kolektif olarak şekillendirmek isteyen sanatçılara ve araştırmacılara yönelik açık bir mekan. Bu bağlamda, yaratıcı alanlarda ticari kaygılara ve kısıtlamalara bağlı kalmaksızın atölyeler, sanatçı ve küratör söyleşileri, video ve film gösterimleri, sergiler ve mekansal deneyler üzerinden diyaloğu ve etkileşimi destekleyen, katılımcı ve süreç odaklı çalışmayı önemseyen ve uluslararası sanat kurumlarıyla iş birliğine açık bir sanat politikasını benimsiyor.

Yine bu doğrultuda, Diyarbakır ve çevresinde yaşayan sanatçıların ve sanat takipçilerinin düşünce, üretim, proje ve sergileme süreçlerine olanak ve motivasyon sağlamak ve Diyarbakır’da, uluslararası çağdaş sanat pratiklerini bireyler için daha ulaşılabilir kılmak için  çalışıyoruz.

Kurumumuzun en önemli hedeflerinden birinin de 2000’li yıllardan günümüze, Diyarbakır’da kurumsal ya da kişisel düzeyde gerçekleşen çağdaş sanat etkinliklerini arşivlemek olduğunu sıkça vurguluyoruz. Bu arşivi de araştırmacı ve sanatçılara ulaşılabilir kılmanın imkan ve kısıtların neler olduğu hakkında tartışıyoruz ve buna dair projeler geliştiriyoruz.

Loading Mekan’ın kullanıcısına sağladığı bir diğer olanak da bünyesinde pek çok süreli yayın ve kaynak barındırdığı kütüphanesi. Arşiv çalışmalarının yanı sıra, kütüphanemizi güncel-çağdaş sanat araştırmaları için genişletmeye, uluslararası sanat kurumlarıyla iş birliğine giderek süreli sanat yayınları ve kaynak kitapların Loading üzerinden bölgedeki sanat üreticileri ve genç sanat yazarlarına ulaşımını sağlamak için çalışıyoruz.

Loading kendi mekanında, güncel sanat ve kültür alanında araştırma yapmak üzere Diyarbakır’ı ziyaret edecek sanatçı, küratör ve sanat yazarları için araştırma süresince kullanabilecekleri bir konuk odası açtı. Misafir programı kapsamında belli bir süre boyunca çeşitli disiplinlerden gelen kişileri çalışmalarını sürdürebilmeleri için Loading’de ağırlıyoruz. Loading’in bir sanatçı oteli olmaması gerektiğini savunuyoruz. Her başvuruyu geliştirilecek bir proje fikri olarak ele alıyoruz. Başvuran sanatçı, küratör, yazar ya da araştırmacıların kalış sürelerinin bir araştırmaya ya da üretime yetecek şekilde planlıyoruz ve bu sürede konuğumuzdan bir paylaşımda bulunmasını bekliyoruz. Bu paylaşım bir atölye olabileceği gibi, işin niteliği ve geldiği noktaya göre bir sunum ve sanatçı konuşması da olabiliyor.

2021 yılında hayata geçireceğimiz yeni bir programı da size tanıtmak isterim. Loading Box!, bir mekanla sınırlı kalmadan bir garaj, bir mimarlık ofisi, bir botanik bahçesi, bir elişi atölyesi, bir konfeksiyon, bir fabrikada ya da mahallede ve sokakta farklı ve sıradan yaşamları, sanat ya da sanat olmayan pratikleri çağdaş sanata dahil etme yolları arayan bir sergi programı.

Box gündelik hayata dair göstergeler, performanslar, hobiler, belge, koleksiyon, arşiv, gastronomi, botanik, ekoloji, el işçiliği, sanayi malzemeleri, tıbbı gereçler, mühendislik, mimarlık, grafik tasarım, moda, yeni medya teknikleri, enstalasyon, ses, ışık, koku, hazır nesne ve daha pek çok üretime yani hayata sirayet eden farklı pratiklere çağdaş sanat içinde görünürlük alanı sunuyor.

Loading’in faaliyet gösterdiği alanlardan biri de Diyarbakır’daki güncel sanat pratiklerini arşivlemek. Loading için sanat alanında arşivin ve hafızanın öneminden ve bu kapsamda yaptığınız çalışmalardan bahseder misiniz?

Arşiv çalışmalarını her birinin tekil öneminin yanı sıra günümüz üretiminin kolektif hafızasını da koruduğu için değerli buluyoruz. ‘’Şimdiyi arşivlemek’’ yaptığımız işin ana çıktısı. Bu doğrultuda 2000’li yıllardan günümüze, Diyarbakır’da kurumsal ya da kişisel düzeyde gerçekleşen çağdaş sanat etkinliklerini arşivlemek ve bu arşivi de araştırmacı ve sanatçılara ulaşılabilir kılmak için geliştirdiğimiz Loading Arşiv adında bir programımız var.

Arşiv çalışmaları ilk olarak 2017 senesinde ekip arkadaşlarımın çabalarıyla hayata geçti. Diyarbakır’dan sanatçılarla ve sanat inisiyatifleriyle iletişime geçerek sanatçıların çalışmalarını ortak bir platformda bir araya getirmek ve bir veri tabanı oluşturmak için yoğun bir çalışma sürecine girdiler. Şimdilerde bu programa Loading Arşiv Çarşamba Sohbetleri adında çevrimiçi bir konuşma serisini ekledik ve arşivde yer alan sanatçıların portfolyo ya da çalışma konularını sunmaları için dijital bir mekan sağladık. Konuşmaları Loading Art Space Youtube kanalımızda paylaşıma açtık. Hem burada yaşayan ve üreten sanatçıların görünürlüğü hem de çalışmalarıyla ilgili kendi söylemlerinin arşivlenmesi açısından bu seriyi oldukça önemli buluyoruz.

Loading çalışmalarını kültür-sanat alanındaki çeşitli kurumlar ve paydaşlarla iş birliği halinde gerçekleştiriyor. Türkiye’de ya da uluslararası boyutta gerçekleştirdiğiniz bu iş birliklerinin Diyarbakır’daki kültür-sanat çalışmalarına ve kurumunuza ne tür katkıları oluyor?

Loading olarak kuruluş amaçlarımızdan birini de Diyarbakır’ın uluslararası alandaki sanatsal farkındalığını ve etkileşimini güçlendirmek olarak açıklıyoruz. Bu doğrultuda ulusal ve uluslararası alanda görünür olan sanatçılar, küratörler, yazarlar ve sanat kurumu emekçilerini Loading’de ağırlıyoruz. Sanatçıların, sanat takipçilerinin ve kent sakinlerinin konuklarımızla doğrudan buluşmasını sağlıyoruz. Bu durumda en çok önemsediğimiz şey bu karşılaşma ortamının sürdürülebilirliği, konuklarımız ve izleyiciler arasında bir diyalog ortamı sağlamak oluyor. Burada Loading’in proje odaklı değil süreç odaklı bir sanat politikasının olduğunu vurgulamam gerekiyor. Bu karşılaşmalar özellikle bölgede yasayan ve üreten genç sanatçılarımız ve sanat eğitimi alan öğrenciler için ayrı bir deneyim alanı oluşmasını sağlıyor.

Arşiv çalışmalarımız da sanatçıların görünür olmasını sağlıyor. Arşivde yer alan sanatçılarla iletişime geçmek isteyen pek çok kurum ve kişi bizimle irtibata geçiyor. Bu sürecin bir parçası olmak bizlere bir hayli keyif veriyor. Diyarbakır’da yaşayan genç sanatçıların yurtdışında misafir sanatçı programlarına katılmalarını sağlayacak yeni iş birlikleri ve ortaklıklar kurmanın yollarını bulmak için de çabalarımız devam ediyor.

Kültür-sanat alanının COVID-19 salgınından ve bu kapsamda alınan tedbirlerden ciddi anlamda etkilendiğini biliyoruz. Diyarbakır özelinde, salgının kültür sanat alanına etkilerine dair gözlemlerinizi paylaşır mısınız?Salgın pek çok sektörde olduğu gibi kültür sanat dünyasında da büyük hasarlar bıraktı. Bu soruya görsel sanatlar alanında projeler yürüten kurumların nasıl etkilendiği ile ilgili yanıt vermek gerekirse çoğu kurumun kendini çevrimiçi ortama adapte eden projeler hayata geçirdiğini gördük diyebilirim. Tedbirler, çalışmaları kısıtladı ama işleyiş biçimlerini ve sunum şekillerini de değiştirdi.

Bu süreçte birçok tiyatro ve müzik alanında eğitim veren kurumlar kapanmak ya da işleyişlerine ara vermek zorunda kaldı. Salgınının başlamasıyla birlikte kapanan özel ve kamu tiyatro salonlarından biri de Amed Şehir Tiyatrosu. Bu süreçte onların da kendi arşivlerini dijital ortamda paylaştıklarını biliyorum. Kent hafızasında önemli bir yeri olan bu gibi mekanların ve seyirci odaklı çalışan kurumların işleyişine ara verilmesi bu alanda büyük bir boşluk yaratıyor.

Kültür Sanat Fonu’nun 2020 döneminde Loading’e  kurumsal hibe desteği sağlıyoruz. Bu hibeyi ne şekilde kullanacaksınız? Bu hibenin çalışmalarınıza nasıl bir katkısı olmasını bekliyorsunuz?

Bu soruyu yanıtlamadan önce Kültür Sanat Fonu kapsamında bu değerli karşılaşma ortamını sağladığınız için size teşekkür etmek istiyorum. Bir araya gelmeye ve sorunları ortaklaştırmaya ve buna dair çözümler üretmeye önem veriyorsunuz. Bizi fon kapsamında hibe desteği alan diğer kurumlarla bir araya getirdiğiniz ortak toplantılarda bu durumu gözlemleme şansımız oldu. Dayanışmaya en çok ihtiyacımız olan dönemlerden birini yaşıyoruz sanırım ve tam da bu noktada Loading’e verdiğiniz destek, kurumumuzun sürdürebilirliğine katkı sunmakla beraber yalnız olmadığımızı da hissettirdi bize.

COVID-19 salgını ve alınan önlemlerle  birlikte çalışma şeklimizde  değişiklikler oldu. Önceki durumda mekanın kullanımını önceleyen projelerimizi dijital ortamı da kullanarak yürütmeye devam ediyoruz. Çevrimiçi alanda çalışmaya uygun bir şekilde teknik altyapımızı güçlendiriyoruz. Gerçekleştireceğimiz yeni projelerimizi de bu ortama uygun bir formatta sunmaya çalışıyoruz. Kültür Sanat Fonu kapsamında sağladığınız hibe internet sitemiz için gerekli teknik altyapıyı oluşturmamıza yardımcı oldu. Arşivi daha etkili kullanabilmek adına geçmiş dönemlerde Loading’de gerçekleşen atölye ve söyleşileri yakın zamanda kullanıma açılacak olan loadingartspace.org internet sitemizde paylaşma fikri üzerinde çalışıyoruz. Bu etkinlik kayıtlarının dijital ortama aktarılması için bu alanda profesyonellerle çalışmak bir gereklilikti. Bu amaçla bir ekip oluşturduk ve yine hibe desteğinizden faydalanıyoruz.

Desteğin önemli bir kısmı mekan giderlerimiz ve projelerimize katılım gösteren sanatçılara ayırdığımız üretim desteğine ve atölye liderlerimiz için ayırdığımız konuşmacı ücretlerine ayrılıyor.  Yürütücülüğünü Eray Çaylı, Erkan Özgen ve Cengiz Tekin’in yaptığı Fotoğrafın Şedit Ekolojisi projesinden bir örnek vermek doğru olabilir. Bu proje, bir grup sergisine ve bir internet arşivine giden bir atölye çalışması üçlemesini içeriyor. Şiddetin sosyal ve çevresel etkisini, yani şiddet içeren ekolojileri düşünmek için çağdaş sanat bağlamında üretilen fotoğrafçılığın potansiyelleri ve sınırlamaları üzerinde duruluyor. Katılımcılarımızın çalışmalarına bilgi ve deneyim olarak destek sağladığımız gibi üretimleri için de destek oluyoruz. Projenin nihayetinde gerçekleşecek olan internet sergisi için hazırlıklarımız devam ediyor. Fon kapsamında sağlandığınız hibe yardımıyla projemizi bu şekilde geliştiriyoruz.